İhale Usulleri: Açık İhale, Belli İstekliler Arasında İhale ve Pazarlık Usulü

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre açık ihale ve belli istekliler arasında ihale temel usullerdir. Pazarlık usulü ise ancak kanunda sayılan durumlarda kullanılabilir. Doğrudan temin de sık karşılaşılan bir alım yöntemidir, ancak teknik olarak bir ihale usulü değildir.

Açık ihale (Madde 19)

Açık ihalede bütün istekliler teklif verebilir. İdare ilanı yayımlar, yeterlik şartlarını taşıyan herkes dokümanı inceleyip teklifini sunar.

• En yaygın usuldür; kamu ihalelerinin büyük çoğunluğu bu yolla yapılır.
• Rekabet en geniş biçimde sağlanır.
• Yeterlik belgeleri teklifle birlikte değerlendirilir.

Kimler için uygun? Yeterlik şartlarını sağlayan her firma için. Yeni pazara girmek isteyen firmalar için başlangıç noktası genellikle açık ihalelerdir.

Belli istekliler arasında ihale (Madde 20)

Bu usulde ihale iki aşamalıdır:

1. Ön yeterlik: İsteyen herkes ön yeterlik başvurusu yapar. İdare başvuruları değerlendirir.
2. Teklif: Yalnızca ön yeterliği geçen ve idarenin davet ettiği istekliler teklif verebilir.

İşin özelliği nedeniyle uzmanlık ve ileri teknoloji gerektiren durumlarda kullanılır. Ön yeterlik aşamasını geçemeyen firma teklif aşamasına katılamaz; bu yüzden ön yeterlik dokümanındaki iş deneyimi ve mali yeterlik kriterleri dikkatle okunmalıdır.

Pazarlık usulü (Madde 21)

Pazarlık usulü serbestçe seçilemez; kanunun 21. maddesinde sayılan hâllerden biri bulunmalıdır. Bu hâller özetle şunlardır:

• (a) Açık ihale ya da belli istekliler arasında ihale sonunda teklif çıkmaması,
• (b) Doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen olaylar nedeniyle ihalenin ivedi yapılmasının zorunlu olması,
• (c) Savunma ve güvenlikle ilgili özel durumlar,
• (d) Araştırma ve geliştirme sorumluluğu gerektiren, seri üretime konu olmayan işler,
• (e) Yüksek teknoloji ya da özel nitelik nedeniyle teknik ve mali özelliklerin gerekli netlikte belirlenememesi,
• (f) Yaklaşık maliyeti, kanundaki eşik değerin onda birine kadar olan mal veya hizmet alımları ile yapım işleri.

Pratikte en sık karşılaşılanlar 21/b (ivedilik) ve 21/f (düşük tutarlı işler) ihaleleridir. Pazarlık usulünde idare isteklilerle teknik ve mali konularda görüşme yapabilir.

Dikkat: 21/b ve 21/c ihalelerinde şikâyet süreleri genel süreden kısadır. Bir pazarlık ihalesine katılıyorsanız süreleri baştan kontrol edin.

Doğrudan temin (Madde 22)

Doğrudan temin, kanunda sayılan durumlarda (tek kaynaktan alım zorunluluğu, belirli tutarın altındaki alımlar gibi) idarenin ihale yapmadan alım yapabilmesini sağlar. İlan zorunluluğu yoktur ve İKN yerine kendine özgü bir numara alır. Tutar sınırları her yıl güncellendiği için güncel limiti Kamu İhale Kurumu'nun yayımladığı tebliğden kontrol edin.

Hangi usulü nasıl anlarım?

İhale ilanında ve EKAP'taki ihale detayında usul açıkça yazar. İhale Takip'te arama yaparken ihale usulü filtresiyle yalnızca açık ihaleleri ya da yalnızca pazarlık usulü ihaleleri listeleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Pazarlık usulü ihaleye herkes katılabilir mi? Usulün bendine göre değişir; bazı bentlerde idare belirli istekliyi davet eder. İlanı ve dokümanı mutlaka inceleyin.

Açık ihalede ön yeterlik var mı? Hayır. Açık ihalede yeterlik belgeleri teklifle birlikte sunulur ve birlikte değerlendirilir.

---

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve parasal limitler değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metni mevzuat.gov.tr ve Kamu İhale Kurumu üzerinden kontrol edin.